Vinkenaugen – średniowieczne monety Pomorza
Denary, zwane również Vinkenogen lub Finkenaugen, to podstawowa jednostka monetarna emitowana głównie przez miasta pomorskie od XIII do XV wieku.
Pierwsza historyczna wzmianka o tych denarach znajduje się w dokumencie z Pomorza z 1279 roku, w którym wymieniona została z nazwy moneta Vinkenauge.
Choć większość emisji pochodzi z Pomorza, to pojawiają się one także na innych terenach Niemiec. W niewielkich ilościach emitowane je między innymi w Brandenburgii, Łużycach czy Nowej Marchii.
Na Pomorzu Vinkenaugeny przez dwa stulecia były jedynymi monetami rodzimymi. W 1489 roku książę pomorski Bogusław X zakazał ich dalszej produkcji i zaczęły być stopniowo wypierane przez kwartniki i szelągi.
Ze względu na swoją niewielką wartość nadawały się do codziennych, drobnych transakcji, choć według źródeł historycznych służyły również do zawierania większych transakcji.
Przeciętny denarek pomorski waży 0,26 g srebra próby 0,195 oraz ma średnicę 10-12 mm.
W większości na jednej stronie monety przedstawiono gryfa pomorskiego maszerującego w lewo, a na drugiej uproszczony herb lub symbol miasta. Odstępstwo od tej reguły stanowią emisje Biskupstwa Kamieńskiego, na których występują insygnia władzy biskupiej: pastorały oraz infuła (mitra) biskupia czy krzyż oraz duża litera C. Odmienne są również monety z poza Pomorza, na przykład emisje Brandenburskie posiadają z jednej strony postać na wprost.
Te niewielkie, nieme (bez napisowe) monety były produkowane dość niechlujnie, często bite po 2 lub 3 na raz (co nie jest rzadkością w średniowieczu). Dlatego też często spotyka się egzemplarze mocno niecentryczne lub znacznie niedobite, gdzie na krążku odbił się tylko fragment wyobrażenia stempla. Nietrudno również o emisje jednostronne.
W obiegu kolekcjonerskim najczęściej występują emisje miast:
Szczecin:
– trójwieżowa budowla z hełmem w łuku bramnym / Gryf
– ukoronowana głowa Gryfa z wyciągniętym jęzorem / Gryf
– ukoronowana głowa Gryfa w tarczy / Gryf
cdn.